Kryzys religijny

Drogi czytelniku!

"Kryzys religijny" rozpoczyna cykl artyku3ów z psychologii religii. S3owo psycholog czesto odstrasza, ale nie bójmy sie go. Psycho - z greckiego oznacza dusze. Greccy filozofowie dusze uwa?ali za coo o?ywiaj1cego. Platon (filozof atenski) twierdzi, ?e: "Cz3owiek to dusza w3adaj1ca cia3em." W XIII w. Nauke o duszy, w kontekocie filozofii chrzeocijanskiej rozwin13 ow. Tomasz z Akwinu. Twierdzi3, ?e dusza nie znika z umieraj1cego cia3a, lecz jest nieomiertelna. Przynale?y jej najwy?sza w3adza - rozum i wola.

Przedmiotem psychologii religii jest religia jako fakt psychiczny, a wiec treoa owiadomooci oraz religijne zachowanie sie cz3owieka jako wyraz jego prze?ya wewnetrznych. Kryzys religijny czesto dotyka nas samych, naszych bliskich i znajomych. Wiedz1c co mo?e bya jego przyczyn1, jak sie przejawia oraz jak pomóc w przezwycie?aniu kryzysu, bedziemy mogli pomóc sobie i tym, którzy tej pomocy potrzebuj1. Nie rozwi1zany kryzys religijny przyczynia sie m.in. in. do relatywizmu moralnego, utwierdzenia postawy antyreligijnej, cynizm i. t. p.

Kryzys jest stanem psychicznym wyrastaj1cym ze stresu i oznacza reakcje jednostki na pewne wydarzenia spostrzegane jako trudne, co powoduje odczucie beznadziejnooci i nie zdolnooci do ich przezwycie?ania przy pomocy dot1d znanych metod. Kryzys jest przyopieszany przez: zagro?enie ?ycia, naruszanie integralnooci cia3a lub przez wypadek, omiera bliskiej osoby, utrate przyjació3 itp. Kryzys jednak nie oznacza totalnej katastrofy. Raczej nale?y go traktowaa jako punkt zwrotny w rozwoju cz3owieka lub przynajmniej szanse dokonania etycznych korekt i wejocia na wy?szy poziom funkcjonowania. Ogólnie mo?na powiedziea, ?e do kryzysu prowadzi jakao wa?na utrata: cz3owieka, orientacji wartoociuj1cej. U ka?dego cz3owieka pojawiaj1 sie odmienne okolicznooci wywo3uj1ce kryzys. To zao, czy jakieo wydarzenie, sytuacja b1dY problem np. zwi1zany z religi1 stan1 sie kryzysogenne, zale? od wielu czynników. Woród nich do najwa?niejszych nale?y zaliczya:

• subiektywn1 wa?nooa problemu lub wydarzenia dla osoby podlegaj1cej kryzysowi. Mówi sie wiec, ?e potencjalnie wszystko, co jest postrzegane jako fizyczne lub psychiczne zagro?enie mo?e przyczynia sie do powstania kryzysu np. : z3y przyk3ad wierz1cych dla jednej osoby stanie sie powodem trudnooci religijnych, a dla innej bedzie faktem obojetnym lub pobudzi do wiekszej gorliwooci.
• poziom samooceny i zaufania do siebie. Im mniejsze zaufanie do w3asnych mo?liwooci i wi1?1ca sie z tym ni?sza globalna samoocena, tym wieksze prawdopodobienstwo prze?ywania ró?nych kryzysów.
• historie ?ycia, a szczególnie prze?yte pora?ki. Wiadomo bowiem ?e to, co cz3owiek prze?y3, wyznacza jego sposób widzenia przysz3ooci.
• typ osobowooci. Wiadomo, ?e niektóre osoby s1 silniejsze psychicznie, a inne charakteryzuj1 sie wieksz1 zmiennooci1 emocjonaln1. Nie bez znaczenia jest równie? stopien wra?liwooci i pobudliwooci: bardziej wra?liwi i pobudliwi zwykle czeociej prze?ywaj1 kryzysy.
• niew3aociwe orodowisko. Badania jednoznacznie wykazuj1 kryzysogenne oddzia3ywanie orodowiska. Orodowisko rozumie sie tutaj szeroko, a wiec nie tylko jako najbli?sze otoczenie (dom, szko3e, miejsce pracy), lecz równie? jako ogólny klimat cywilizacji laickiej, lekcewa?1co nastawionej do religii. Za3amanie kulturowe oraz cywilizacyjne wspó3czesnego owiata rodzi podzia3y i konflikty, a te z kolei wi1?1 sie z kryzysem.

Generalnie uwa?a sie, ?e kryzysowi towarzyszy lek i depresja. Obecnooa leku manifestuje sie w ró?nej postaci, np. : powoduje odczucie ?e jest "coo nie tak" z organizmem. Jednostka czuje sie nerwowa i przestraszona jakby coo groYnego mia3o sie wkrótce wydarzya. Depresja towarzysz1ca, a czasem zapowiadaj1ca kryzys religijny, jest inna od tej, która zdarza sie w tzw. normalnym ?yciu. Wtedy przejawiaj1 sie takie prze?ycia, jak: poczucie odrzucenia, smutek, rozczarowania, czasem rozpacz, samoponi?anie, pesymizm, bezradnooa. Kryzys mo?e sie rozwijaa powoli lub gwa3townie. Przez kryzys religijny rozumiemy przykry emocjonalny stan wewnetrznego napiecia, który ociole wi1?e sie z mniejsz1 lub wieksz1 dezintegracj1 ?ycia religijnego. Trwa on zazwyczaj dooa d3ugo, nawet kilka lat. Rozwi1zanie kryzysu religijnego mo?e pójoa w dwóch kierunkach, tj. : wewnetrznej przemiany, czyli nawrócenia i pog3ebienia religijnooci, oraz w strone odstepstwa (ateizmu czy apostazji). Kryzysy religijne mog1 dotyczya ró?nych aspektów ?ycia religijnego, np. : poszczególnych prawd wiary i wyobra?en religijnych (m.in. in. obrazu Boga), praktyk religijnych, moralnooci religijnej, instytucji religijnych, i. t. p. Teraz mo?na by sobie zadaa pytanie: w jaki sposób mo?na pomóc osobie prze?ywaj1cej kryzys religijny? Otó?, temu problemowi chcia3abym poowiecia ostatni1 czeoa tego artyku3u. Wobec osoby kryzysuj1cej nie mo?na przechodzia obojetnie. Aby pomóc cz3owiekowi w wyjociu z kryzysu, trzeba:

1. byc obecnym. Osoby kryzysuj1ce potrzebuj1 przede wszystkim bliskooci, gdy? u ka?dego, kto prze?ywa trudne chwile, nasila sie poczucie osamotnienia.
2. uwa?nie s3uchaa. Niemo?liwe jest uwa?ne s3uchanie innych dopóki nie zdobedzie sie g3ebokiej troski i respektu wobec cz3owieka.
3. empatyczne rozumienie. Empatia jest sposobem bycia z innymi ludYmi dzieki zdolnooci do tzw. wczuwania sie w czyj1o sytuacji.
4. oczyszczaa i wyjaoniaa uczucia. Rozmowa to podstawowa rola w kryzysie, pozwala nazwaa to, co sie dzieje wewn1trz cz3owieka.
5. pomagaa w podejmowaniu dzia3an konstruktywnych. Mo?na podpowiedziea sposób wyjocia z kryzysu, ale nie wolno go narzucaa.
6. ostatnim etapem pomocy w kryzysie jest obserwowanie postepów w drodze ku wyjociu z kryzysu, wspieranie w podejmowaniu s3usznych, aczkolwiek trudnych decyzji.

Wyjocie z kryzysu religijnego jest bliskie problematyce nawrócenia, które to zjawisko bedzie tematem kolejnego artyku3u.

(Klaudia)