Który z utworów zadedykowałbym
współczesnemu politykowi i władcy?

Władcy i politycy są to ludzie publiczni. Od wieków znajdowali się na szczycie piramidy społeczeństwa. Stanowią oni metaforyczną twarz państwa, które reprezentują, czyli kształtują obraz kraju w oczach innych narodów. Sprawują oni również władzę nad ludźmi i ustanawiają prawo. Borykają się z trudnościami społecznymi i to na nich ciąży obowiązek budowania silnego organizmu państwowego. Ludzie ci nie mają więc życia prywatnego, ponieważ nie żyją tylko dla siebie. Życie władców i polityków było zawsze w centrum zainteresowania pisarzy i publicystów. Począwszy już od starożytności powstawały utwory przestrzegające władców przed wielkimi błędami. Wiele z nich jest aktualnych do dziś i można je odnieść do współcześnie panujących.

Jednym z takich utworów jest tragedia Sofoklesa pt: "Antygona". Utwór pochodzi z okresu antycznego, ale idee w nim zawarte są ponadczasowe. W utworze został przedstawiony król Kreon. Był to despota, opierający decyzje państwowe jedynie na swojej wiedzy i woli. Uważał, że nie potrzebuje doradców i nie uległ w swojej decyzji żadnemu z argumentów Antygony. Jego pewność siebie była tak duża, że potrafił sprzeciwić się nie tylko woli poddanych, których przedstawicielką była Antygona, ale również religii, która w ówczesnych czasach odgrywała bardzo dużą rolę w życiu ludzi. Swój błąd Kreon spostrzegł dopiero po śmierci Antygony, ale wtedy było już za późno, aby go naprawić. Świat współczesny, a nawet konkretniej - władza polska, pełna jest ludzi o osobowości Kreona. Wielu polityków współczesnych, którzy mają reprezentować naród i pracować dla narodu, nie liczy się z jego wolą. Nie chodzi tutaj oczywiście o spełnianie każdej z "zachcianek" społeczeństwa, jednak należałoby chociaż wysłuchać zdania innej osoby. Od paru lat politycy borykają się z problemem narastających strajków w Polsce, które osłabiają polską gospodarkę. Jednak wiele z tych strajków nie wybuchło niezapowiedzianie. Ludzie przedstawiali swoje żądania i przedstawicieli, jednak wielu z nich zostało odesłanych z przysłowiowym "kwitkiem" lub z obietnicami niemożliwymi do spełnienia.

W tym miejscu nasuwa mi się motyw z kolejnego utworu literackiego, a mianowicie z "Przedwiośnia" Stefana Żeromskiego. Została tam przedstawiona symboliczna opowieść Seweryna Baryki o szklanych domach. Przedstawiała ona Polskę jako kraj dobrobytu i szczęśliwych ludzi. Miała ona nakłonić Cezarego do wyjazdu do kraju, jednak była to utopia. We współczesnym świecie obserwujemy takie zjawisko podczas wyborów do organów przedstawicielskich. W wielu przypadkach kampanie wyborcze opierają się właśnie na utopijnych obietnicach. Jest to nieuczciwe w stosunku do wyborców, którzy chcą, by ich kandydat godnie ich reprezentował. Mimo, że takie posunięcia zwiększają szansę zdobycia danego urzędu, to powodują późniejsze rozczarowanie wśród społeczeństwa. Symboliczne pytanie Cezarego Baryki: "Gdzież są Twoje szklane domy?" można by zadać wielu współczesnym władcom, których kampanie nie zawierają realnych programów politycznych, tylko efektownie prezentujące się obietnice.

O innym podejściu do władzy traktuje utwór okresu średniowiecza pt: "Makbet" Szekspira. Tytułowy bohater utworu był rycerzem wiernym swojej ojczyźnie i królowi. Jednak po rozpaleniu się w nim żądzy władzy wszystko w jego życiu uległo zmianie. Całą swoją uwagę skoncentrował już tylko na tym, jak zdobyć władzę. Uknuł on spisek przeciw królowi i zabił go. Uśmiercił również swojego przyjaciela Banka, jako przeciwnika politycznego. Tak doszedł do upragnionej władzy, lecz nie mógł być dobrym władcą, ponieważ chodziło mu tylko o osiągnięcie jak największych korzyści. Wiedział, że ma wielu przeciwników, w tym Makdufa, więc musiał nadal mordować, aby nie utracić upragnionej władzy. Mimo wszystkich starań ginie w końcu z ręki rycerza - Makdufa. Całą akcję utworu można określić jako dążenie Makbeta "po trupach do władzy" i właśnie przed takim postępowaniem próbuje ustrzec nas autor. Współcześnie także wielu polityków próbuje zdobyć stanowisko za wszelką cenę. W niektórych krajach świata zjawiskiem powszechnym jest nieuczciwa konkurencja w polityce, jak np. fałszowanie wyborów lub oczernianie konkurenta. Polityk taki nigdy nie będzie dobrym władcą, gdyż chodzi mu tylko o zdobycie przywilejów związanych z danym urzędem. We współczesnym świecie właśnie takie postawy władców są najbardziej szkodliwe społecznie. Jednak z powyższego utworu jasno wynika, że takie postępowanie nie przynosi sławy i nie ma przyszłości, a kariera takiego władcy szybko się zakończy.

Powyższe przykłady ilustrują nie tylko ponadczasowość tych utworów. Ilustrują one jak niewiele się zmieniło w świecie polityki od czasów starożytnych. Ludzie współcześni borykają się z nadal z wieloma problemami ludzi starożytności i niewiele pomogły przestrogi pisarzy i poetów. Jednak mimo tych niedociągnięć świat polityczny ciągle dojrzewa i doskonali się. Politycy rozumieją coraz więcej swoich i cudzych błędów i starają się ich nie powtarzać. Może już niedługo polityk nie będzie tylko osobą, która potrafi dobrze kłamać...

AdiT